السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
562
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
معناى چشمه ، چشم وطلا آمده است ، به علامت ونشانهاى كه يكى از معاني را مشخص كند ، قرينه معيّنه گويند . 11 4 . به اعتبار اتصال وعدم اتصال قرينه به ذوالقرينه ، به قرينه متصل يا داخلي وقرينه منفصل يا خارجي تقسيم مىشود . أول ، مانند « اكرِمِ العالِمِ العادِل » . كلمه عادل كه در پى عالم آمده بيانگر اين است كه مقصود از عالم صنفى خاص از علما ؛ يعنى عالم عادل است . دوم ، مانند « اكرِم العالِم » و « لاتُكرِم العالم الفاسق » . خطاب دوم قرينهء منفصل بر مقصود از خطاب نخست است واينكه مقصود ، اكرام عالم عادل است نه هر عالمي . 12 برخى گفتهاند : قراين متصل ومنفصل غالبا در قراين لفظي به كار مىرود ؛ ليكن قراين داخلي وخارجي در قراين لفظي وغير لفظي ، همچون حالي نيز كاربرد دارد . 13 5 ) . به اعتبار قطعي يا ظني بودن دلالت قرينه ، به قرينهء قطعي ؛ قرينهاى كه به طور قطع ويقين بر مضمون خود دلالت دارد ، وقرينه ظني ؛ قرينهاى كه مفيد ظن به مضمونش مىباشد ، تقسيم شده است . 14 6 ) . به اعتبار عموميت يا خصوصيت قرينه ، به شخصي ونوعي تقسيم شده است . مفاد قرينه شخصي امرى خاص است ، مانند دو دليل كه يكى حاكم وديگرى محكوم باشد كه دليل حاكم قرينه شخصي بر مقصود از دليل محكوم است ( - - ) حكومت ) . ليكن مفاد قرينه نوعي كه به آن قرينه عام نيز گفته مىشود ، صنفى از أدله است ، مانند مقدّمات حكمت ( - - ) مقدّمات حكمت ) كه قرينه بودنش اختصاص به موردى خاص ندارد ؛ بلكه در تمامى مطلقات جارى مىشود ، يا الغاى خصوصيت حضور در خطابات شرعي كه قرينهء نوعي بر شمول خطابات نسبت به غير حاضران است . 15 تقديم قرينه بر ذوالقرينه : از مباحث مطرح در أصول فقه تقديم قرينه بر ذوالقرينه است واينكه ملاك اين تقديم ومعيار كلى براي تشخيص قرينه از ذوالقرينه در كلام چيست ؟ در تقديم ظهور قرينه بر ذوالقرينه بحثي نيست . بحثي كه وجود دارد در ملاك اين تقديم است . بسيارى ملاك را